Ile trwa obowiązek alimentacyjny względem byłego małżonka?

Zbigniew Machowski        04 kwietnia 2016        Komentarze (0)

Zgodnie z przepisami, czas trwania obowiązku alimentacyjnego w odniesieniu do małżonka uznanego za winnego rozkładu pożycia, zarówno gdy świadczy on na rzecz drugiego winnego małżonka, jak i w sytuacji świadczeń na rzecz małżonka nie ponoszącego tej winy, nie jest z góry ograniczony żadnym terminem. Wyjątkowo i tylko w jednym wypadku, a mianowicie jeżeli zobowiązanym do świadczeń jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, jego obowiązek alimentacyjny wygasa na podstawie art. 60 § 3 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, po pięciu latach od orzeczenia rozwodu. Przepis ten przewiduje jednak, z uwagi na szczególne okoliczności, możliwość przedłużenia tego terminu przez sąd na żądanie uprawnionego.

Przedłużenie obowiązku alimentacyjnego dotyczy, jak już wyżej wspomniano, tylko obowiązku występującego pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami nieponoszącymi winy rozkładu pożycia. Co istotne, obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami stanowi kontynuację obowiązku alimentacyjnego istniejącego w czasie trwania małżeństwa, a jego przedłużenie polega na przekształceniu obowiązku małżonka niewinnego na obowiązek alimentacyjny oparty na zasadach ogólnych. Przedłużenia tego obowiązku można żądać już w pozwie, a orzec o nim można w wyroku rozwodowym, jeżeli przemawiają za tym wyjątkowe, mające stały charakter okoliczności, takie jak kalectwo czy choroba psychiczna.

Zdaniem Sądu Najwyższego po przedłużeniu, stosownie do okoliczności, omawiany obowiązek może nie być już ograniczony w czasie lub być ograniczony określonym terminem. Jednak w doktrynie wskazano trafnie, że sąd może, stosownie do dających się przewidzieć okoliczności (np. konieczność osobistej pieczy nad dziećmi do określonego czasu) oznaczyć końcową datę przedłużenia. Podzielając ten pogląd wskazać tutaj można ponadto takie wypadki jak konieczność ukończenia studiów, zdobycie dodatkowych kwalifikacji zawodowych, zakończenie leczenia lub rehabilitacji.

Dodatkowo wskazać należy, że wyjątkowe okoliczności do przedłużenia okresu alimentacji, mogą występować nie tylko po stronie uprawnionej, ale i zobowiązanej do alimentacji, np. kilkunastokrotnie wyższe zarobki zobowiązanego. Dodatkowo, strony mogą też zawrzeć umowę, w której określą same dłuższy niż pięcioletni czas trwania obowiązku alimentacyjnego.

Obowiązek alimentacyjny względem rozwiedzionego małżonka ograniczony jest ponadto, z istoty rzeczy, czasem trwania przesłanek (np. niedostatku). Wreszcie, wygaśnięcie obu postaci omawianego obowiązku następuje zawsze w przypadku zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego do alimentów.

Warto zapamiętać:

Nie wymaga się, aby małżonek niewinny znajdował się w niedostatku. Wystarczy, aby rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.

Czy można żądać alimentów od byłego małżonka?

Zbigniew Machowski        29 marca 2016        Komentarze (0)

Po orzeczeniu rozwodu, każde z małżonków ma prawo pójść swoją drogą i rozpocząć nowe życie. Istnieją jednak sytuacje, gdy jeden z małżonków może dochodzić od drugiego obowiązku alimentacyjnego. Sytuacja taka może mieć miejsce nie tylko po orzeczeniu rozwodu, lecz także po orzeczeniu separacji.

Dochodzenie alimentów następuje przez zgłoszenie wniosku na rozprawie w obecności drugiego małżonka albo w piśmie, które należy doręczyć drugiemu małżonkowi.

Omawianą instytucję reguluje art. 60 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym:

§1 Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§2 Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Niedostatek po rozwodzie

Jest to pojęcie względne, uzależnione w dużej mierze od zakresu usprawiedliwionych potrzeb. Niedostatek bowiem można tłumaczyć jako brak środków na pełne pokrycie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, tzn. na zapewnienie sobie normalnych warunków bytowych adekwatnych do wieku i stanu zdrowia, pomimo wykorzystania przez niego wszystkich dostępnych legalnie i w granicach rozsądku możliwości w celu uzyskania niezbędnych dochodów. Usprawiedliwione potrzeby uzależnione są od wieku, stanu zdrowia, wykształcenia, zdolności i trybu życia prowadzonego w trakcie związku małżeńskiego przez uprawnionego. Inna np. będzie w tym znaczeniu sytuacja kobiety, która ma zawód poszukiwany na rynku pracy, ale przez lata nie pracowała zawodowo i prowadziła dom (może zatem wykorzystać swoje umiejętności i uzyskiwać dochody, chyba że nie pozwala jej na to stan zdrowia bądź wiek małoletnich dzieci, których nie chce posyłać do żłobka), od kobiety, która również prowadziła w trakcie małżeństwa dom, gdyż takie były uzgodnienia między małżonkami, nie pracowała zarobkowo i nie może uzyskać w związku z tym świadczeń emerytalnych, a jest w wieku emerytalnym i nie może znaleźć pracy.

Pogorszenie sytuacji materialnej

Pogorszenie sytuacji materialnej na skutek rozwodu, musi być istotne, to znaczy wywołujące konieczność rezygnacji z takiej ogólnie stopy życiowej, jaką dana osoba miała zapewnioną w trakcie trwania związku małżeńskiego – przy założeniu, że związek ten funkcjonuje prawidłowo. Przy ocenie stanu pogorszenia się sytuacji życiowej na skutek rozwodu sąd bierze pod uwagę taką sytuację materialną, jaką małżonek niewinny w czasie trwania małżeństwa powinien był mieć, a nie tę, którą faktycznie miał w następstwie nieprawidłowego i niewłaściwego postępowania współmałżonka.

Warto zapamiętać:

Małżonek ubiegający się o alimenty nie może zostać uznanym za wyłącznie winnego rozpadu pożycia.

Separacja a rozwód – istotne różnice.

Zbigniew Machowski        06 marca 2016        Komentarze (0)

W ostatnich kilku wpisach przedstawialiśmy Państwu instytucję rozwodu oraz instytucję separacji. W dzisiejszym wpisie postanowiliśmy przeciwstawić obie te instytucje i wykazać istotne różnice.

1. Możliwość zawarcia nowego małżeństwa:
po orzeczeniu rozwodu można ponowne zawrzeć nowy związek małżeński, natomiast po orzeczeniu separacji nie istnieje taka możliwość.

2. Przebieg sprawy przed sądem:
orzeczenie rozwodu możliwe jest tylko po przeprowadzeniu procesu sądowego i kończy się wyrokiem. Konieczne jest wykazanie, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia między małżonkami. Sąd podczas rozprawy zawsze przesłuchuje małżonków, może także skorzystać z przeprowadzenia dowodu z dokumentów czy świadków. Natomiast separację można uzyskać w dwóch trybach postępowania: nieprocesowym lub normalnym procesie (kończącym się wyrokiem). W trybie nieprocesowym małżonkowie występują z wnioskiem o orzeczenie separacji, po czym sąd wydaje postanowienie. Jest to możliwe, jeśli małżonkowie są zgodni i nie mają wspólnych małoletnich dzieci. Ponadto, by uzyskać separację małżonkowie nie muszą wykazywać, że rozkład ich pożycia jest trwały, a jedynie zupełny.

3. Zmiana nazwiska:
po orzeczeniu rozwodu małżonkowie mogą wrócić do nazwiska, którym posługiwali się przed zawarciem związku małżeńskiego. Można tego dokonać poprzez złożenie stosownego wniosku przed Kierownikiem USC w terminie 3 miesięcy po orzeczeniu rozwodu. W przypadku orzeczenia separacji, powrót do poprzedniego nazwiska nie jest możliwy.

4. Wzajemna pomoc małżonków:
po orzeczeniu rozwodu między małżonkami nie istnieje żaden obowiązek wzajemnej pomocy. Po orzeczeniu separacji natomiast małżonkowie zawsze obowiązani są do wzajemnej pomoc, jeśli przemawiają za tym względy słuszności. Pojęcie zasady słuszności jest nieostre i może dotyczyć wielu sytuacji. Dla przykładu może być to poważna choroba lub niepełnosprawność małżonka. Ponadto od obowiązku pomocy nie można się zwolnić mimo, że między małżonkami może istnieć sytuacja konfliktowa.

5. Obowiązek alimentacyjny:
po orzeczeniu rozwodu, kwestia alimentów wobec małżonka może być ograniczona czasowo, natomiast po orzeczeniu separacji nie. Czasowe ograniczenie oznacza, że alimentacja orzeczona pomiędzy małżonkami, wobec których zaniechano orzeczenia winy wygasa po upływie 5 lat po orzeczeniu rozwodu oraz wskutek zawarcia nowego związku małżeńskiego przez uprawnionego.

Warto zapamiętać:
w przypadku orzeczenia rozwodu małżeństwo przestaje istnieć, a w przypadku orzeczenia separacji małżonkowie mają jeszcze szansę na przemyślenie i uratowanie ich związku małżeńskiego.

Czym jest separacja?

Zbigniew Machowski        19 lutego 2016        Komentarze (0)

Jeśli zastanawiasz się nad rozstaniem ze swoim małżonkiem, ale nie jesteś jeszcze psychicznie gotowa/y na przechodzenie całej procedury związanej z orzeczeniem rozwodu – rozwiązaniem w takiej sytuacji może okazać się wystąpienie o orzeczenie separacji.

Separacja, to potocznie tłumacząc taki rozwód „nie do końca” lub inaczej rozwód „ograniczony”. Jest to alternatywne, czasowe rozwiązanie pozwalające uniknąć rozwodu stron. Do orzeczenia przez sąd separacji konieczne jest wystąpienie zupełnego rozkładu pożycia małżonków. Co istotne, separacja z jednej strony – daje szansę na ewentualną naprawę związku, z drugiej jednak – orzeczenie separacji może stanowić wstęp do rozwodu, o który strona może wystąpić w każdym terminie.
Po orzeczeniu separacji małżeństwo wprawdzie formalnie trwa nadal, jednak małżonkowie nie mają już obowiązku wspólnego pożycia. Co oznacza to w praktyce? Oznacza to tyle, że małżonkowie mogą prowadzić oddzielne gospodarstwa domowe, mogą oni prowadzić zupełnie odrębne życia i oddzielnie zamieszkiwać.

 

Do najważniejszych, praktycznych skutków separacji należy:

  1. powstanie między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej. Polega on na tym, że każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty po orzeczeniu separacji i zarządza nim samodzielnie. Majątek wspólny nabyty sprzed orzeczenia separacji może ulec podziałowi (sądownie lub w drodze umowy między małżonkami)
  2.  brak jest prawnego domniemania, że dziecko urodzone przez żonę pozostającą w separacji jest dzieckiem męża,
  3.  ustaje dziedziczenie ustawowe małżonków.

 

Sąd orzekając separację ustala także:

  1.  sposób wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi małżonków,
  2.  wysokość świadczenia alimentacyjnego na rzecz wspólnych małoletnich dzieci,
  3.  winę rozkładu pożycia.

Separacji nie można orzec jedynie w dwóch wypadkach:

  1. jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków,
  2. gdyby orzeczenie separacji było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

 

Warto zapamiętać:

  • w przypadku orzeczenia separacji małżonek nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, ani nie może zawrzeć nowego związku małżeńskiego,
  • jeśli jeden z małżonków po orzeczeniu separacji zaciągnie zobowiązania, wówczas drugi z małżonków nie odpowiada za jego długi.

Kto jest zwolniony z podatku od spadku lub darowizny?

Zbigniew Machowski        19 lutego 2016        Komentarze (0)

Wielu osobom wydaje się, że „najbliższa” rodzina jest zwolniona z obowiązku zapłaty podatku od otrzymanego spadku i w związku z tym nie musi nic zgłaszać do urzędu skarbowego. Nic bardziej mylnego. Ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje grupę osób zwolnionych od podatku, jednakże warunkiem zwolnienia jest dokonanie zgłoszenia do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku. Do osób, których dotyczy to zwolnienie należą : małżonek, wstępni, zstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha

W praktyce: małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, rodzeństwo, macocha i ojczym są zwolnieni od podatku od spadku bądź darowizny, pod warunkiem, że złożą do urzędu skarbowego deklarację SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia nabycia własności bądź uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.