Jakie są przyczyny uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?

Zbigniew Machowski        21 kwietnia 2016        Komentarze (0)

Niegodność dziedziczenia opiera się na założeniu, że w pewnych sytuacjach względy natury etycznej przemawiają za pozbawieniem określonej osoby zdolności do dziedziczenia po otwarciu spadku. Należy podkreślić, że konkretna przyczyna uznania za niegodnego musi obciążać danego spadkobiercę, wynikać z jego własnego zachowania czy postępowania. Co istotnie, nie można natomiast żądać uznania spadkobiercy za niegodnego z powodu zachowania innej osoby, chyba że osoba taka działała na zlecenie zainteresowanego spadkobiercy.

Artykuł 928 § 1 ustawy Kodeks cywilny wprowadza trzy przyczyny uznania niegodności:

- dopuszczenie się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy,

- podstępem lub groźbą nakłonienie spadkodawcy do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodzenie mu w dokonaniu jednej z tych czynności

- umyślne ukrycie lub zniszczenie testamentu spadkodawcy, podrobienie lub przerobienie jego testamentu albo świadome skorzystanie z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Każda z powyższych przyczyn stanowi samodzielną podstawę do uznania za niegodnego dziedziczenia.

Dopuszczenie się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy – przyjmuje się, że pojęcie „ciężkie przestępstwo” nie jest tożsame z terminem „zbrodnia”, a w konkretnych okolicznościach „ciężkim przestępstwem” może okazać się także czyn uznany za występek. Przepisy prawa karnego decydują o tym, czy dane zachowanie jest przestępstwem i to przestępstwem umyślnym, natomiast ocena, czy dane przestępstwo ma charakter przestępstwa ciężkiego, należy do sądu cywilnego.

Nakłonienie podstępem lub groźbą spadkodawcy do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodzenie mu w dokonaniu jednej z tych czynności - zarówno podstęp, jak i groźba muszą pochodzić od spadkobiercy, który ma być uznany za niegodnego i konieczne jest osiągnięcie przez spadkobiercę zamierzonego skutku.

Umyślne ukrycie lub zniszczenie testamentu spadkodawcy, podrobienie lub przerobienie jego testamentu albo świadome skorzystanie z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego – należy wskazać, że u podstaw wskazanej przesłanki leży zawsze świadome i celowe działanie spadkobiercy, który ma być uznany za niegodnego. Nie stanowi przyczyny niegodności zniszczenie przez spadkobiercę testamentu w przekonaniu, że jest on nieważny i wskutek tego pozbawiony znaczenia prawnego. Wszelkie formy podrobienia lub przerobienia testamentu przez spadkobiercę oraz świadome skorzystanie z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego są czynami tak nagannymi, że w każdym przypadku stanowią uzasadnienie do uznania niegodności spadkobiercy, który takiego czynu się dopuszcza.

Należy wskazać, że niegodność dziedziczenia może być niekiedy utożsamiana z wydziedziczeniem. Obie te instytucje bowiem w zasadniczy sposób wpływają na ustalenie kręgu spadkobierców. Zasadnicza różnica pomiędzy nimi polega na tym, że wydziedziczenie następuje wyłącznie przez oświadczenie woli spadkodawcy, podczas gdy niegodność dziedziczenia wynika z przepisów ustawy i może być stwierdzona wyłącznie orzeczeniem sądu.

Warto zapamiętać:

skutki niegodności dotyczą wyłącznie samego niegodnego i nie rozciągają się na jego zstępnych.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: