Czy można uzyskać „rozwód kościelny”?

Anna Kozbur        04 września 2015        Komentarze (0)

Wśród osób, które starają się o rozwód są również takie, które oprócz małżeństwa cywilnego są związane związkiem sakramentalnym. Być może z racji popularnego nazewnictwa, które obejmuje zarówno ślub cywilny, kościelny, jak i konkordatowy istnieje też potoczne sformułowanie „rozwód kościelny” będące odpowiednikiem świeckiej procedury. Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie z nauczeniem Kościoła Katolickiego małżeństwo sakramentalne jest nierozerwalne i żadna władza cywilna lub kościelna nie może stanowić inaczej. Małżeństwo natomiast musi być ważnie zawarte i dopełnione. Nawet jeśli tak nie jest, Kościół Katolicki nie dopuszcza orzeczenia rozwodu, a jedynie „stwierdzenie nieważności małżeństwa”. Różnica jest zasadnicza, ponieważ rozwód dotyczy rozwiązania małżeństwa, które zostało zawarte właściwie, natomiast unieważnione może zostać małżeństwo, które zostało zawarte w sposób nieprawidłowy.

Przyczyny

Orzeczenie nieważności dotyczy więc potwierdzenia, że istnieją nieprawidłowości w samej procedurze zawarcia małżeństwa, a nie udowodnienia rozkładu pożycia, jak w przypadku rozwodu. Może się też zdarzyć, że małżeństwo sakramentalne ważnie zawarte zostanie uznane za „niezaistniałe” ponieważ przed lub w trakcie zawierania go istniała ściśle określona „przeszkoda zrywająca” lub „wada zgody małżeńskiej”. Zarówno przeszkoda zrywająca, jak i wada zgody małżeńskiej to nic innego jak przyczyny, które pozwalają uznać związek małżeński za nieważny.

 

Przeszkody zrywające

Kościelny Kodeks Prawa Kanonicznego w kanonach (czyli odpowiednikach artykułów w polskich kodeksach prawnych) 1083-1094 za przeszkody zrywające uznaje:

  • wiek młodociany (14 lat dla kobiety i 16 dla mężczyzny),
  • niezdolność płciową (np. impotencja),
  • istniejący węzeł małżeński (małżeństwo z inna osobą),
  • różność religii (ślub z osobą nieochrzczoną),
  • święcenia, śluby lub profesja zakonna,
  • uprowadzenie,
  • małżonkobójstwo (zabójstwo współmałżonka osoby, z którą ktoś pragnie zawrzeć związek małżeński lub zabójstwo własnego współmałżonka w celu poślubienia określonej osoby)
  • pokrewieństwo (w linii prostej i do 4 stopnia linii bocznej),
  • powinowactwo (w linii prostej, np. ojczym-pasierbica, macocha-pasierb, teść-synowa, teściowa-zięć),
  • przyzwoitości publicznej (np. notoryczny lub publiczny konkubinat),
  • pokrewieństwa prawnego (powstałego z adopcji).

 

Brak zgody

Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte również na skutek braków dotyczących zgody małżeńskiej. Określone one zostały przez prawodawcę kościelnego w kan. 1095-1107:

  • brak minimum małżeńskiego poznania,
  • pozbawienie używania rozumu,
  • poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich,
  • niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej,
  • podstęp przy zawieraniu małżeństwa (umyślne wprowadzenie w błąd),
  • symulacja zgody małżeńskiej,
  • wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa (jedność, nierozerwalność, zrodzenie i wychowanie potomstwa),
  • zawieranie małżeństwa pod warunkiem,
  • przymus i bojaźń.

W innym poście postaramy się opisać bardziej szczegółowo wymienione wyżej  przeszkody zrywające i braki dotyczące zgody małżeńskiej.

Trybunał kościelny

Jeśli zajdzie jedna z w.w. przeszkód, wówczas małżeństwo, nawet gdy zostanie zawarte, nie jest ważne, jednakże fakt nieważności wymaga potwierdzenia orzeczeniem kompetentnych organów kościelnych. Stwierdzenie nieważności małżeństwa sakramentalnego może zapaść tylko i wyłącznie przed trybunałem kościelnym. Podczas postępowania procesowego sąd biskupi bada fakty i wydaje werdykt o ważności sakramentalnego związku małżeńskiego, opierając się na zeznaniach osób zainteresowanych, jak również świadków, tudzież biegłych. Czynności procesowych mających na celu wyjaśnienie, czy nie zaistniały kodeksowo sprecyzowane okoliczności lub fakty, które z całkowitą pewnością wskazywałyby, że zawarty związek małżeński ma podstawy prawne do uznania za nieważny.

 

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: